Pytania i odpowiedzi:
Jakie są cele programu „5 porcji warzyw, owoców lub soku”?
- zachęcenie do spożywania 5 porcji owoców, warzyw lub soku dziennie
- informowanie o tym, co może być porcją – jeden średniej wielkości owoc lub warzywo (np. jabłko, marchewka), kilka mniejszych sztuk (np. 2–3 mandarynki) lub sok (szklanka)
- propagowanie zdrowej, zbilansowanej diety wzbogaconej o warzywa, owoce oraz soki
Jakiej wielkości ma być 5 porcji warzyw i owoców dla dorosłego człowieka?
Porcją warzyw czy owoców może być np. miseczka surówki czy sałatki, średniej wielkości owoc, np. banan, gruszka, jabłko, czy porcja soku (200 ml) – najlepiej z cząstkami owoców lub warzyw.
Czy porcje warzyw, owoców i soków należy spożywać podczas posiłków, czy też osobno?
Można spożywać je zarówno podczas posiłków, jak i osobno. Dla przyswajania żelaza (zawartego np. w szpinaku, marchewce) duże znaczenie ma środowisko kwaśne – dlatego warzywa zawierające żelazo dobrze jeść np. z cytryną.
Czy można jeść codziennie te same warzywa, owoce i pić soki?
Aby dostarczyć organizmowi wszystkie niezbędne witaminy i składniki mineralne, zalecana jest jak największa różnorodność spożywanych warzyw, owoców i soków. Im większa różnorodność produktów warzywno-owocowych, tym bardziej urozmaicona dieta i więcej korzystnych substancji jest dostarczanych do organizmu.
W jakim wieku dostarczanie 5 porcji warzyw, owoców lub soku jest szczególnie ważne?
Dostarczanie 5 porcji jest ważne podczas całego życia człowieka bez względu na wiek. Składniki zawarte w warzywach, owocach i sokach są szczególnie istotne dla rozwoju dzieci do 16. roku życia.
Czy pominiętą porcję można nadrobić następnego dnia?
Ważna jest regularność – chodzi o to, by organizm codziennie otrzymał niezbędną dawkę energii, witamin i składników mineralnych. Nasz organizm nie jest w stanie kumulować witamin dostarczanych w owocach, warzywach i sokach. Witaminy te są zużywane codziennie – na bieżąco – i dlatego tak dużą rolę odgrywa codzienne spożywanie 5 porcji, by organizm otrzymywał potrzebną mu dawkę witamin każdego dnia.
Czy porcje dla dzieci i dorosłych są takie same?
Inna będzie porcja dla dziecka, inna dla osoby dorosłej, np. dla 5-latka porcja to już ½ banana, a dla dorosłego – cały banan. Ważne jest dostosowanie porcji do całodziennego zapotrzebowania na energię i poszczególne składniki odżywcze, a także spożywanie warzyw i owoców 5 razy w ciągu dnia.
Co to jest porcja?
Jedna porcja to około 100 g, czyli średniej wielkości owoc lub warzywo (jabłko, marchewka) lub kilka mniejszych sztuk (truskawki, czereśnie, winogrona). Oprócz świeżych warzyw i owoców porcję stanowi także sok owocowy, warzywny lub owocowo-warzywny (szklanka). Im większa różnorodność produktów warzywno-owocowych, tym bardziej urozmaicona dieta i więcej korzystnych substancji jest dostarczanych do organizmu. W sytuacjach, gdy nie mamy przy sobie świeżych owoców i warzyw, specjaliści zalecają picie soków, co jest wygodną formą np. w szkole czy w pracy.
Dlaczego należy spożywać 5 porcji warzyw, owoców lub soku dziennie?
Spożywanie odpowiedniej ich ilości, czyli co najmniej 5 porcji dziennie, działa ochronnie na ustrój człowieka, przeciwdziała rozwojowi różnych chorób, a także wpływa na dobre samopoczucie.
Nasz organizm nie potrafi magazynować wielu składników, np. witamin, które odgrywają ogromną rolę w jego funkcjonowaniu. Przykładem może być witamina C, która zawarta w produktach naturalnych jest znacznie lepiej przyswajalna. Niestety witamina C jest regularnie wypłukiwana z naszego organizmu. Aby utrzymać optymalny poziom tej witaminy, musimy ją dostarczać w sposób ciągły, np. jedząc jedno jabłko, pijąc szklankę soku, zjadając garść suszonych warzyw lub owoców – ale w odstępach czasowych, tak aby na bieżąco uzupełniać jej braki.
Jak przekonać przedszkolaka do warzyw i owoców?
Maluchy dużo czasu poświęcają zabawom z rówieśnikami, oglądają bajki i robią wszystko, żeby tylko mogły się bawić. Zabawa jest jednym z głównych motorów działań dzieci. Dlatego to właśnie przez zabawę najłatwiej dotrzeć do naszych maluchów – istnieje wiele trików, które pomogą zachęcić oporne maluchy do jedzenia warzyw, owoców i picia soków.
Nieważne „co”, ważne „jak”
Dla dzieci często nawet posiłek jest okazją do zabawy. Przyłącz się do niej i postaraj się, by danie, które podajesz dziecku wyglądało ciekawie i bajkowo.
Warzywa na kanapkach układaj tak, by tworzyły roześmiane buźki, statki z żaglami, słoneczko lub lubiane przez Twoją pociechę postaci z bajek. Zadbaj również o to, by cały posiłek ułożony na talerzu wyglądał tak, jak np. mapa prowadząca do ukrytego skarbu. Czym będą tu warzywa – to zależy tylko od Twojej wyobraźni. Podajemy kilka przykładów:
- ziemniaków możesz za pomocą łyżki uformować bałwanka – z guzikami z groszku, nosem z kawałeczka marchewki i kapeluszem wyciętym z pomidora
- z pokrojonej rzodkiewki możesz przygotować chmurki (pomocny będzie tu niebieski talerz), z żółtej papryki – słoneczko, z sałaty – trawkę, na której znajdzie się pozostała część posiłku (np. kotlety)
- z brokułów możesz ułożyć wielki, zielony las, ryba lub mięso mogą wystąpić w charakterze gleby, z której las wyrasta, a ziemniaki, ryż lub makaron mogą stać się chmurkami
- krążki z pokrojonej marchewki mogą być kołami samochodu, sałata niech będzie zieloną karoserią (papryka – żółtą lub zieloną), groszek – światłami, smażony bakłażan – szybami
- plaster pomidora świetnie sprawdzi się w roli słońca zachodzącego za polami ułożonymi z fasolki szparagowej
Inny sposób przemycenia warzyw i owoców do diety maluchów to przygotowanie z nich czegoś, co dzieci uwielbiają. Np. deseru w postaci lodów z owocami i orzechami, mlecznego koktajlu z owocami (śmietana lub jogurt zmiksowane z owocami) albo sałatki z owocami, orzechami i rodzynkami.
Pokrojone warzywa i owoce możesz wspólnie z dzieckiem przegryzać podczas np. oglądania telewizji. Ważne też, by najmłodsi widzieli rodziców jedzących warzywa, owoce i pijących soki – dzieci w tym wieku biorą przykład z zachowań rodziców.
Z piciem soków owocowych i warzywnych zazwyczaj nie ma wielkich problemów – dzieci lubią wszystko, co orzeźwiające i kolorowe. Żeby jednak urozmaicić im codzienną porcję soku, możesz podać go w fantazyjnej szklance lub z kolorowymi słomkami.
Wizyta w restauracji może Cię dodatkowo zainspirować – pozwól, by dziecko samo wybrało coś z dziecięcego menu. Potrawy dla najmłodszych są zwykle fantazyjnie przygotowane i udekorowane.
Tak zainspirowana z łatwością nadasz pięciu porcjom charakter wesołej zabawy. Na przykład:
1. Na śniadanie zrób kanapki z warzywami ułożonymi w wesołe buźki i krajobrazy.
2. Na drugie śniadanie podaj sok w fantazyjnej szklance.
3. Do obiadu przygotuj surówkę – ze startej marchewki uformuj kępek pomarańczowej trawy, ze startego selera – kępek białej, a z buraczków – kępek bordowej. Niech zza traw wystaje wesoła buzia żaby (zrobiona np. z zielonej papryki z oczkami z rodzynek).
4. Na podwieczorek ułóż fantazyjną kompozycję z pokrojonych jabłek, mandarynek i bananów.
5. Do kolacji podaj szaszłyk zrobiony z pokrojonych owoców lub kolorowy sok.
Po kilku własnych kompozycjach – gdy maluch już przyzwyczai się, że na jego talerzu znajduje się coś niezwykłego – zaproś dziecko do wspólnej zabawy. Niech, korzystając z wyobraźni, układa swoje kompozycje – będzie dumne z własnej inwencji i jeszcze chętniej zje to „przygotowane przez siebie” danie.
Dzięki takim zabawom dziecko zacznie kojarzyć owoce, warzywa i soki z przyjemnością – to pierwszy krok do tego, by samodzielnie zaczęło po nie sięgać.
Co zrobić, jeśli dziecko niechętnie je warzywa i owoce?
Jak przekonać dziewczynki do jedzenia owoców i warzyw oraz picia soków?
- są częścią mody na zdrowy tryb życia – możemy zainteresować nastolatkę gwiazdami, które propagują zdrowy tryb życia.
- wspomagają procesy przemiany materii – dzięki nim można zachować szczupłą sylwetkę
- mają wiele witamin i składników mineralnych
Jak przekonać chłopców do jedzenia owoców i warzyw oraz picia soków?
- wspomagają przemianę materii, zawierają witaminy i składniki mineralne – pomagają w utrzymaniu dobrej kondycji
Oczywiście nasza pociecha nie zmieni się nagle z maluszka, który układa zabawne kompozycje z warzyw lub owoców, w dbającego o wygląd podlotka. Niektóre dzieci szybko przechodzą od zabaw do innych zainteresowań, inne długo jeszcze zostają przy swoich ulubionych zabawkach. To Ty znasz swoje dziecko najlepiej – staraj się zawsze trafiać do niego metodami, które są w danym czasie odpowiednie.
